Η Χίος γιορτάζει σε δύο ταχύτητες: τα καλοκαιρινά πανηγύρια των αγίων, με τα καζάνια να βράζουν από το πρωί, και τα έθιμα της Αποκριάς και του Πάσχα που έχουν κάνει το νησί γνωστό σε όλη την Ελλάδα.
Τίποτα αυτή τη στιγμή
Μάιος - Σεπτέμβριος
Τα πανηγύρια κρατούν από τον Μάιο ως τον Σεπτέμβριο και κορυφώνονται στον Δεκαπενταύγουστο, στις 15 Αυγούστου, όταν γιορτάζουν τα περισσότερα χωριά. Κάθε πρόγραμμα κλείνει κοντά στη γιορτή του αγίου του, οπότε η λίστα γεμίζει αργά και αδειάζει εκτός σεζόν.
Το καλοκαιρινό πανηγύρι στη Χίο έχει σταθερό τραπέζι: κατσίκι κοκκινιστό με ρύζι, μαγειρεμένο σε μεγάλα καζάνια. Στο Βίκι, στις πλαγιές του Πελιναίου, ο Δεκαπενταύγουστος κρατάει τρεις νύχτες και το κατσικίσιο ριζότο μοιράζεται μετά τη λειτουργία. Στα Μαστιχοχώρια του νότου, τα χωριά που χτίστηκαν σαν κάστρα για να προστατεύσουν τη μαστίχα από τους πειρατές, το μεγάλο πανηγύρι είναι του Πυργιού: τριήμερο γύρω από τις 15 Αυγούστου, με δεύτερη γιορτή στις 23 Αυγούστου, στην πλατεία κάτω από τα ξυστά των σπιτιών και της εκκλησίας. Εκεί χορεύεται ο Πυργούσικος, γρήγορος και στροβιλιστός, που τραβάει στον κύκλο ντόπιους και επισκέπτες. Του Δεκαπενταύγουστου γιορτάζουν και οι Ολύμποι και τα Μεστά, ενώ στον βορρά γλεντούν τα Καρδάμυλα και η Λαγκάδα στις 14 Αυγούστου, το Πιτυός στις 14 και 15, και τα χωριά της Αμανής και της Βολισσού σε όλη τη διάρκεια του Αυγούστου.
Ο Ιούλιος ανήκει στην Αγία Μαρκέλλα, την πολιούχο του νησιού, που γεννήθηκε στη Βολισσό. Στις 22 Ιουλίου χιλιάδες προσκυνητές κατεβαίνουν στο εκκλησάκι της πάνω στην αμμουδιά του κόλπου της Βολισσού, όπου κατά την τοπική πίστη το αίμα της φανερώνεται στα βράχια απ' όπου αναβλύζει αγίασμα. Στην Καλαμωτή γιορτάζουν της Αγίας Κυριακής στις 7 Ιουλίου και της Αγίας Παρασκευής στις 26 Ιουλίου, και στην Καλλιμασιά του Αγίου Αιμιλιανού στις 8 Αυγούστου, με το γλέντι κάτω στην ομώνυμη παραλία. Τα Μεστά κρατούν και ένα φθινοπωρινό πανηγύρι, των Ταξιαρχών στις 8 Νοεμβρίου.
Εκτός καλοκαιριού, η Χίος έχει έθιμα που δεν βρίσκεις αλλού. Την Καθαρά Δευτέρα στους Ολύμπους, στα Μεστά, στο Πυργί και στο Λιθί στήνεται ο Αγάς, σάτιρα του Οθωμανού δικαστή με ρίζες στο 1830-1840: ένας χωριανός δικάζει και καταδικάζει με χιούμορ όποιον βρεθεί μπροστά του. Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς τα Θυμιανά αναπαριστούν στη Μόστρα μια νίκη κατά των πειρατών, με το ταλίμι, πολεμικό χορό με μεγάλα σπαθιά, και η Βολισσός χορεύει τον Διπλό. Το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου στον Βροντάδο οι ενορίες του Αγίου Μάρκου και της Παναγίας Ερειθιανής ανταλλάσσουν χιλιάδες χειροποίητες ρουκέτες - στόχος ο τρούλος του Αγίου Μάρκου και το ρολόι της Ερειθιανής. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, στην πόλη, τα παιδιά λένε τα κάλαντα με καραβάκια.
Το τριήμερο του Πυργιού γύρω από τις 15 Αυγούστου με τον Πυργούσικο χορό, ο Δεκαπενταύγουστος στο Βίκι που κρατάει τρεις νύχτες, και η Αγία Μαρκέλλα στη Βολισσό στις 22 Ιουλίου, το προσκύνημα της πολιούχου του νησιού. Δείτε το τρέχον πρόγραμμα στο Mood.
Το παραδοσιακό πιάτο είναι κατσίκι κοκκινιστό με ρύζι, μαγειρεμένο σε μεγάλα καζάνια. Στο Βίκι σερβίρεται ως κατσικίσιο ριζότο μετά τη λειτουργία του Δεκαπενταύγουστου.
Το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου στον Βροντάδο, ανάμεσα στις ενορίες του Αγίου Μάρκου και της Παναγίας Ερειθιανής. Οι ρουκέτες ετοιμάζονται μήνες πριν από τις ίδιες τις ενορίες.
Αποκριάτικο σατιρικό έθιμο της Καθαράς Δευτέρας στους Ολύμπους, στα Μεστά, στο Πυργί και στο Λιθί: ένας χωριανός ντυμένος Οθωμανός δικαστής δικάζει με χιούμορ ντόπιους και επισκέπτες, με μουσική και χορό όλη μέρα. Οι αποκριάτικες εκδηλώσεις, όταν ανακοινώνονται, είναι στο Mood.
