Στα Γιαννιτσά το μεγάλο πανηγύρι της χρονιάς δεν είναι γιορτή αγίου αλλά παζάρι: η Εμποροπανήγυρη του Σεπτεμβρίου, που κρατάει από τα οθωμανικά χρόνια. Γύρω της, ο κάμπος της Πέλλας γιορτάζει με έθιμα που έφεραν οι πρόσφυγες από τον Πόντο, τη Θράκη, την Ανατολική Ρωμυλία και την Καππαδοκία.
Τίποτα αυτή τη στιγμή
Μάιος - Σεπτέμβριος
Τα πανηγύρια κρατούν από τον Μάιο ως τον Σεπτέμβριο και κορυφώνονται στον Δεκαπενταύγουστο, στις 15 Αυγούστου, όταν γιορτάζουν τα περισσότερα χωριά. Κάθε πρόγραμμα κλείνει κοντά στη γιορτή του αγίου του, οπότε η λίστα γεμίζει αργά και αδειάζει εκτός σεζόν.
Από τις 6 ως τις 13 Σεπτεμβρίου, νότια από τον Φιλίππειο λόφο, στον χώρο του παζαριού, στήνεται η Εμποροπανήγυρη Γιαννιτσών, ο μακροβιότερος θεσμός της πόλης. Οι ρίζες της φτάνουν στον 19ο αιώνα, όταν το παζάρι γινόταν στην αγορά πάνω στην Εγνατία. Στον Μεσοπόλεμο μεταφέρθηκε στο βόρειο κομμάτι της πόλης και από τη δεκαετία του 1920 στο εμπόριο προστέθηκαν η ψυχαγωγία και οι εκδηλώσεις. Για τους Γιαννιτσιώτες είναι η βόλτα του φθινοπώρου που θυμούνται από παιδιά: μια εβδομάδα με πάγκους, κόσμο απ' όλη την Κεντρική Μακεδονία και μουσική τα βράδια.
Η πόλη και τα χωριά γύρω της ξαναγεννήθηκαν μετά το 1922. Πάνω από 7.000 πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν τότε στην πόλη και στα γύρω χωριά: Πόντιοι από την Τραπεζούντα και την Κερασούντα στη Νέα Τραπεζούντα, Θρακιώτες στο Αρχοντικό, Καππαδόκες στη Νέα Άξο, Ανατολικορωμυλιώτες, οι Καρυώτες. Η αποξήρανση της λίμνης των Γιαννιτσών τη δεκαετία του 1930 έδωσε τον κάμπο όπου χτίστηκαν νέα χωριά, όπως η Καρυώτισσα των προσφύγων από το Νεοχώρι της Ανατολικής Θράκης. Γι' αυτό κάθε χωριό κρατά τα δικά του τραγούδια και χορούς, και οι σύλλογοι τα βγάζουν στην πλατεία στις γιορτές τους.
Τα Χριστούγεννα, στη γειτονιά των Καρυωτών ανάβουν οι φωτιές της «Κόλιντα Μπάμπω». Τη νύχτα της παραμονής οι νέοι, οι Σάρτες, γύριζαν τα σπίτια λέγοντας κάλαντα που δεν σταματούν στη Γέννηση αλλά αφηγούνται όλη τη ζωή του Χριστού, ως τη Δευτέρα Παρουσία. Στο τραπέζι μπαίνουν τα «εννιά φαγιά», και γύρω από τη φωτιά κυκλοφορούν κρασί και φασόλια με μυρωδικά, με ακορντεόν και κρουστά. Την άνοιξη, στις 23 Απριλίου (ή τη Δευτέρα του Πάσχα όταν το Πάσχα πέφτει αργότερα), πανηγυρίζει ο Άγιος Γεώργιος Γιαννιτσών, όπου φέρνουν για προσκύνημα την εικόνα της Παναγίας Μηλιώτισσας από τη Μηλιά της Αριδαίας. Και τις Απόκριες, η γειτονική Κρύα Βρύση βγάζει στους δρόμους το καρναβάλι της, που μετράει πάνω από τριάντα χρόνια.
Κάθε χρόνο από τις 6 ως τις 13 Σεπτεμβρίου, νότια από τον Φιλίππειο λόφο, στον χώρο του παζαριού. Είναι ο μακροβιότερος θεσμός της πόλης, με ρίζες στα οθωμανικά χρόνια, και συνδυάζει πάγκους, ψυχαγωγία και βραδινές εκδηλώσεις. Δες το τρέχον πρόγραμμα στο Mood.
Όχι στον νομό Πέλλας. Τα κοντινότερα Αναστενάρια γίνονται στη Μελίκη, στη γειτονική Ημαθία, στις 21 Μαΐου, ανήμερα των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, με λύρα, νταούλι και πυροβασία, όπως τα έφεραν οι πρόσφυγες από το Κωστί της Βορειοανατολικής Θράκης.
Χριστουγεννιάτικο έθιμο των Καρυωτών στα Γιαννιτσά: φωτιές τη νύχτα της παραμονής, κάλαντα από τις παρέες των Σαρτών, τα «εννιά φαγιά» στο τραπέζι και γλέντι με κρασί και φασόλια γύρω από τη φωτιά. Εκδηλώσεις της περιοχής θα βρεις στο Mood.
